योग संस्कृत शब्द “युज्” बाट आएको हो, जसको अर्थ जोड्नु वा एक हुनु हो। सरल भाषामा, योग भनेको शरीर, श्वास र मनलाई एउटै लयमा ल्याउने अभ्यास हो। हजारौँ वर्षअघि दक्षिण एसियामा विकास भएको यो विधा आज संसारभर स्वस्थ जीवनशैलीको हिस्सा बनेको छ।
धेरैले योगलाई शरीर बङ्ग्याउने कसरत मात्र ठान्छन्, तर यसको दायरा त्योभन्दा फराकिलो छ। महर्षि पतञ्जलिले योगका आठ अङ्ग बताएका छन्: यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान र समाधि। यीमध्ये आसन (शारीरिक मुद्रा), प्राणायाम (श्वासको अभ्यास) र ध्यान आजकल सबैभन्दा बढी अभ्यास गरिन्छ।
योगका मुख्य फाइदा
नियमित योगले शरीर लचिलो र बलियो बनाउँछ, ढाड र घाँटीको दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्छ र तनाव घटाउँछ। राम्रो निद्रा, एकाग्रता र शान्त मन पनि यसका फाइदा हुन्।
सुरुवात कसरी गर्ने?
सुरुमा दिनको १०–१५ मिनेट नै पर्याप्त हुन्छ। एउटा योग म्याट, खुकुलो लुगा र शान्त कुना भए पुग्छ। खाली पेटमा, विशेषगरी बिहान, अभ्यास गर्नु राम्रो मानिन्छ। ताडासन र बालासन जस्ता सजिला आसनबाट थाल्नुहोस् र शरीरले नसक्ने कुरामा जबरजस्ती नगर्नुहोस्। योगमा अरूसँग प्रतिस्पर्धा हुँदैन; आफ्नै गतिमा अघि बढे पुग्छ।
तपाईंलाई कुनै स्वास्थ्य समस्या छ वा गर्भवती हुनुहुन्छ भने सुरु गर्नुअघि डाक्टर वा अनुभवी शिक्षकसँग सल्लाह लिनुहोस्।
योग एक दिनमा सिकिँदैन; बिस्तारै बानी बन्दै जान्छ। आजै दस मिनेटबाट सुरु गर्नुहोस्।
