योग र ध्यानमा के फरक छ?

योग र ध्यानलाई धेरैले एउटै कुरा ठान्छन्। वास्तवमा यी दुई नजिकका तर फरक अभ्यास हुन्। अझ ठ्याक्कै भन्दा, ध्यान योगकै एउटा अङ्ग हो।

योग भनेको के हो?

योग एउटा फराकिलो पद्धति हो, जसमा आसन, प्राणायाम, आचरणका नियम र ध्यान सबै पर्छन्। आजकल “योग” भन्नाले प्रायः आसन र श्वासको अभ्यास बुझिन्छ, जसमा शरीर सक्रिय रूपमा चल्छ।

ध्यान भनेको के हो?

ध्यान मनको अभ्यास हो। यसमा स्थिर बसेर श्वास, मन्त्र वा कुनै एक बिन्दुमा चित्त टिकाइन्छ। पतञ्जलिका आठ अङ्गमध्ये ध्यान सातौँ हो।

मुख्य फरक

कुन रोज्ने?

शरीर कडा भएको, ढाड दुख्ने वा फुर्ति कम भएको छ भने आसनबाट सुरु गर्नुहोस्। मन अशान्त हुने, धेरै सोच आउने वा निद्रा नपर्ने समस्या छ भने ध्यानले बढी मद्दत गर्छ।

तर दुवै सँगै गर्दा सबैभन्दा राम्रो हुन्छ। परम्परागत रूपमा आसनको उद्देश्य नै शरीरलाई लामो समय स्थिर बस्न सक्ने बनाउनु हो। त्यसैले १५ मिनेट आसन गरेपछि ५ मिनेट ध्यानमा बस्ने बानी बसाल्नुहोस्। शरीर थाकेपछि मन सजिलै शान्त हुन्छ, र दुवै अभ्यासको फाइदा एकैसाथ पाइन्छ।